Według Instytutu na rzecz Ekorozwoju ekorozwój to strategia osiągania godnego życia w ramach tego, co jest fizycznie i biologicznie możliwe. Podstawą zrównoważonego rozwoju jest integracja działań politycznych, gospodarczych i społecznych z zachowaniem równowagi przyrodniczej, a jego celem jest zagwarantowanie możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb oraz poprawa jakości życia poszczególnych społeczności, zarówno współczesnego, jak i przyszłych pokoleń.

Ekorozwój jest zazwyczaj utożsamiany z koncepcją trwałego i zrównoważonego rozwoju (sustainable development), choć w rozwoju sustensywnym (jak tłumaczy się też angielskie określenie „sustainable” czyli „samopodtrzymujący się”) znaczenie aspektów społecznych jest również ważne jak kwestii ekologicznych i gospodarczych. W ekorozwoju nacisk kładziony jest zasadniczo na aspekty środowiskowe, choć wzajemne uwarunkowanie aspektów ekologicznych, ekonomicznych i społecznych jest w praktyce bardzo złożone i rzeczywisty, kompleksowy rozwój może być jedynie rozwojem zrównoważonym. Innymi słowy zrównoważony rozwój to rozwój gospodarczy w zgodzie ze społecznym i przyrodniczym otoczeniem, a nie ich kosztem. To rozwój pożądany społecznie, dopuszczalny ekologicznie i uzasadniony ekonomicznie.

Samo pojęcie zrównoważonego rozwoju wywodzi się z leśnictwa, gdzie pierwotnie oznaczało ono sposób gospodarowania drzewostanem leśnym w taki sposób, iż wycinkę drzew realizowano tylko wówczas, gdy zapewniono odbudowę drzewostanu. W modelowej koncepcji zrównoważonego rozwoju zużywanie zasobów odnawialnych następuje wolniej, niż ich odtwarzanie, zaś zasobów nieodnawialnych wolniej, niż wprowadzanie ich substytutów..

W Polsce zasada zrównoważonego rozwoju ma rangę konstytucyjną, i została zapisana w art. 5 Konstytucji RP. Według Prawa Ochrony Środowiska zrównoważony rozwój to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje integrowanie działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.

Zrównoważony rozwój powinien być dla swojej skuteczności realizowany w pięciu wymiarach: społecznym, gospodarczym, ekologicznym, przestrzennym i instytucjonalnym (także kulturalnym). Ponieważ wiele możliwości i kompetencji w tych obszarach posiadają lokalne jednostki samorządu terytorialnego, są one predestynowane do planowania i realizacji działań zmierzających do osiągania celów zrównoważonego rozwoju. Ekorozwój przeciwstawia się tzw. sektorowemu podejściu do ochrony środowiska (i tzw. filozofii końca rury), obejmując zintegrowane i kompleksowe działania, zmierzające do poprawy jakości środowiska naturalnego, jego właściwego kształtowania i odpowiedzialnego zarządzania nim.

W ekorozwoju chodzi przede wszystkim o usuwanie przyczyn zanieczyszczania środowiska, które są nieraz bardzo złożone i mają źródło w świadomości, postawach, przyzwyczajeniach, praktykach, regulacjach. Kwestiami tymi zajmuje się ekologia społeczna, filozofia ekologiczna i ekoetyka. Ochrona środowiska czy selektywne zagospodarowanie odpadów są więc koniecznym warunkiem ekorozwoju, ale ekorozwój jako zasada normatywna wymaga włączenia aspektów środowiskowych do wszystkich działań i dziedzin ludzkiej aktywności, w szczególności tej prowadzonej na szczeblu lokalnym i regionalnym. Współcześnie mówi się nawet o zrównoważonych społecznościach lokalnych. Można zatem powiedzieć, iż równoważona gmina, to taka, która posiada:

• Społeczeństwo obywatelskie – a więc poczuwające się do współodpowiedzialności za swoje najbliższe otoczenie społeczne i przyrodnicze, które „swoją przyszłość bierze w swoje ręce”, rozwija kapitał ludzki i społeczny oraz społeczeństwo informacyjne (odmaterializowane społeczeństwo usług o zrównoważonym ekologicznie poziomie konsumpcji).
• Gospodarkę lokalną i proekologiczną – a więc wytwarzające znaczący wolumen produktów i usług na potrzeby regionu, tworzącą lokalne, zielone (przyjazne środowisku) miejsca pracy, korzystającą w coraz większym stopniu  z energii ze odnawialnych źródeł i uzyskującej coraz wyższe poziomy odzysku i recyklingu materiałowego i organicznego.
• Samorząd świadomy wyzwań XXI wieku, posiadający zrównoważoną wizję przyszłości swojej gminy, odpowiedzialnie planujący rozwój przestrzenno-gospodarczy obszaru z poszanowaniem zasobów przyrodniczych i społecznych oraz przestrzennych.
• Środowisko przyrodnicze o wysokim poziomie bioróżnorodności i walorach naturalnych, odpowiednio chronionych i użytkowanych w sposób zrównoważony.
• Przestrzeń zagospodarowaną w sposób optymalny, estetyczny, z zachowaniem zasad urbanistyki i architektury krajobrazu.

W im większym stopniu jednostce terytorialnej uda się uwzględnić te zasady, tym będzie społecznością bardziej zrównoważoną pod względem ekologicznym i społeczno-gospodarczym, a tym samym bardzie trwałą i odporną na różnego rodzaju kryzysy. Oznacza to, iż nie ma społeczności doskonale zrównoważonych pod każdym względem, lecz jedynie „mniej lub bardziej”. Koncepcja ekorozwoju wymaga jednak, aby dążyć do jak największego, możliwego do osiągnięcia stopnia ekologicznego zrównoważenia społeczności lokalnej, dla dobra obecnego i przyszłych pokoleń. Kluczem do sukcesu jest (jak zwykle) wiedza i dostęp do aktualnej i rzeczowej informacji, pozyskanej we właściwym czasie. Poniżej podano linki do stron i portali organizacji, zaangażowanych we wspieranie polskich samorządów we wchodzeniu na drogę trwałego i zrównoważonego rozwoju w wybranych aspektach.

Opracowanie: www.ekorozwojwgminie.pl