Ochrona gleby zmierza nie tylko do zmniejszania uciążliwości działań człowieka na środowisko, ale także do renaturalizacji terenów już zniszczonych i przywracania ponownie ich funkcji przyrodzie.

Zanieczyszczenia ziemi (w węższym pojęciu gleb) są oczywiście powiązane ze stanem całego środowiska, a wpływają na nie pośrednio zanieczyszczenia wód i powietrza. Podobnie jak w przypadku pozostałych zanieczyszczeń, do zatruwania ziemi przyczynia się rozwój przemysłu i urbanizacja, ale także komunikacja i rolnictwo. Jednak źródłem zanieczyszczeń ziemi jest nie tylko działalność człowieka związana z produkcją przemysłową czy rolniczą, ale także wszelkie przekształcenia krajobrazu.

Niszczenie siedlisk różnych gatunków (np. wycinanie puszczy tropikalnej, zaśmiecanie lasów), przeznaczenie kolejnych ziem pod zabudowę (postępująca urbanizacja), czy też przekształcenia w krajobrazie rolniczym (melioracja, intensyfikacja produkcji, wypalanie traw) powodują daleko idące zmiany. W efekcie dochodzi do zmian mikroklimatu, a w dalszej kolejności do stepowienia, wyjaławiania gleb, wyginięcia niektórych gatunków. Skutkiem tych zmian są całe połacie terenu skażonego przez przemysł, lub zniszczonego przez intensywne uprawy, na którym nawet przyroda odradza się z trudem.

Ochrona ziemi i gleby może być realizowana przez podejmowanie działań takich jak: