W mijającym tygodniu miało miejsce ogłoszenie wyników dwunastego Rankingu Samorządów organizowanych przez gazetę „Rzeczpospolita”. Inicjatywa ta rozpoczęła się przed 12 laty od publikacji złotej setki samorządów, we współpracy „Rzeczpospolitej” z Centrum Badań Regionalnych. Od 2004 roku ranking jest organizowany przez gazetę samodzielnie.

W dwunastej edycji rywalizowało ze sobą 500 samorządów. Osobny ranking był dla gmin miejskich i miejsko-wiejskich, gmin wiejskich oraz miast na prawach powiatu. W kategorii miasta na prawach powiatu pierwsze trzy miejsca zajęły: Poznań, Sopot i Wrocław; w kategorii gmin miejskich i miejsko-wiejskich: Kórnik (woj. wielkopolskie), Lubliniec (woj. śląskie) i Grodzisk Mazowiecki (woj. mazowieckie), a gmin wiejskich: Zabierzów (woj. małopolskie), Kobylanka (woj. zachodniopomorskie) i Wielka Wieś (woj. małopolskie).

Prof. Jerzy Buzek, szef Parlamentu Europejskiego podczas gali „Rankingu samorządów 2010”, która odbyła się w redakcji Rzeczpospolitej powiedział „nasze samorządy radzą sobie lepiej niż te w innych krajach unijnych. W całej Europie gminy zyskują na znaczeniu w porównaniu z regionami, bo to one decydują o kierunkach rozwoju czy nowych inwestycjach”.

W rankingu oceniano m.in. wyniki finansowe, wykorzystanie funduszy unijnych oraz innowacyjność.

Dokonując takiej oceny należy uściślić, że ranking „Rzeczpospolitej” jest rankingiem bardzo obiektywnym, przeprowadzanym dwuetapowo. W etapie pierwszym w oparciu o dane sprawozdawcze Ministerstwa Finansów wybierane są samorządy najlepiej zarządzające finansami w ostatnich trzech latach oraz najlepiej realizujące szeroko pojęte zadania inwestycyjne.

Co brane było pod uwagę i jak punktowano poszczególne kategorie w I etapie:

• dynamikę wzrostu wydatków majątkowych (pomniejszonych o środki unijne) w przeliczeniu na jednego mieszkańca w latach 2006 – 2009 (maksymalnie 10 pkt)
• wartość środków unijnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca, które w latach 2007 – 2009 wpłynęły na rachunek budżetu gminy/miasta (maksymalnie 10 pkt)
• zadłużenie samorządu w stosunku do dochodów w latach 2006 – 2009 (10 pkt)
• nadwyżkę operacyjną w stosunku do dochodów w latach 2007 – 2009 (5 pkt)
• dynamikę wzrostu dochodów własnych w latach 2006 – 2009 (10 pkt)
• relację nakładów inwestycyjnych do przyrostu zadłużenia w latach 2006 – 2009 (6 pkt)
• dynamikę wzrostu wydatków ogółem na jednego mieszkańca w wybranych działach w poszczególnych latach 2006 – 2009: transport i łączność (5 pkt), ochrona środowiska (4 pkt)

Łącznie w pierwszym etapie samorząd mógł uzyskać 60 punktów. Na tej podstawie wytypowano do II etapu 250 najlepszych gmin wiejskich oraz 250 miejskich i miejsko-wiejskich. Razem ze wszystkimi miastami na prawach powiatu dostały one do wypełnienia ankiety dotyczące m.in. rozwoju gmin, jakości zarządzania, poziomu edukacji. Odpowiedzi posłużyły do wyłonienia najlepszych gmin w drugim etapie.

Kwalifikacja do drugiego etapu obejmuje ocenę opartą o takie kryteria, jak: dynamika wzrostu wydatków majątkowych, wielkość pozyskanych środków unijnych, stopień realizacji nakładów inwestycyjnych w kontekście przyrostu zadłużenia, dynamika wzrostu wydatków przypadających na jednego mieszkańca, działania na rzecz infrastruktury ochrony środowiska i poprawy infrastruktury drogowej. Tak przeprowadzona selekcja w roku 2010 pozwoliła na wybór 564 spośród około 2500 samorządów, które weszły do drugiego etapu oceny, wyłaniającego samorządy,  które w ocenie kapituły rankingu były najlepszymi w Polsce w okresie od 2006 do 2009 roku, ze szczególnym uwzględnieniem ostatniego roku.