Ile ziemi uprawiają polscy rolnicy, jak duże jest pogłowie zwierząt hodowlanych, jak wygląda techniczne wyposażenie gospodarstw? Na te i inne pytania da odpowiedź Powszechny Spis Rolny, który rozpoczyna się dzisiaj i potrwa do 31 października. Chodzi jednak nie tylko o opracowanie danych statystycznych, ale też o zaprojektowanie na ich podstawie skutecznych programów wspierania rolnictwa.

Spis ma pokazać zmiany, jakie zaszły w naszym rolnictwie od 2002 roku, gdy przeprowadzano ostatnie tak obszerne badanie. Od tamtej pory w gospodarce rolnej doszło rzeczywiście do poważnych zmian, a najważniejsze były spowodowane wejściem Polski do Unii Europejskiej. I dzięki spisowi te zjawiska będzie można dokładnie prześledzić.

Co istotne, badanie obejmie całe rolnictwo, a nie tylko gospodarstwa otrzymujące dopłaty bezpośrednie. Tych jest ponad 1,4 mln, a tymczasem pełnym badaniem będzie objętych około 1,7 mln gospodarstw rolnych o powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha i prowadzących działalność rolniczą, oraz 10 tys. gospodarstw rolnych o powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha prowadzących uprawę roślin lub chów zwierząt. Z kolei badanie reprezentacyjne dotyczy 150 tys. pozostałych gospodarstw, także tych, które już nie prowadzą działalności rolniczej (przy poprzednich spisach rachmistrzowie odwiedzali po blisko 3 mln gospodarstw objętych badaniem). Ponadto odbędzie się także badanie metod produkcji rolnej w 200 tys. losowo wybranych gospodarstw.

Jakie dane będą zbierane podczas spisu?

Główny Urząd Statystyczny interesuje m.in. ogólna charakterystyka gospodarstwa rolnego (jak choćby informacje o użytkowniku gospodarstwa, opisanie struktury własnościowej użytków rolnych, prowadzenie pozarolniczej działalności w gospodarstwie), użytkowanie gruntów i powierzchnia zasiewów, metody produkcji rolniczej (sposoby uprawy gleby, zabiegi przeciwerozyjne, technologia hodowli zwierząt), wielkość pogłowia bydła, trzody chlewnej, owiec, koni i innych zwierząt hodowlanych, wyposażenie techniczne gospodarstw (ciągniki, maszyny rolnicze, narzędzia, urządzenia) czy zużycie nawozów.

Ponadto rolnicy będą przekazywać informacje dotyczące liczby osób pracujących w gospodarstwie rolnym i struktury dochodów rodzin rolniczych. Jak również o tym, w jakim stopniu korzystają z krajowych i unijnych programów wsparcia dla rolnictwa.

W tym roku metody prowadzenia spisu będą się sporo różniły od tych stosowanych np. osiem lat temu.

Wtedy rachmistrze odwiedzali każde z gospodarstw, teraz możliwy będzie wywiad telefoniczny, a rolnicy będą mogli także samodzielnie wypełnić formularz spisowy. Sporą część informacji GUS uzyska także na podstawie danych administracyjnych, np. tych, które zebrały urzędy gminne, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa czy Agencja Rynku Rolnego. Istotne będą także informacje, które posiadają na temat rolników dostawcy energii elektrycznej, wody, zakłady kanalizacyjne czy operatorzy telekomunikacyjni.

GUS zapewnia, że wszystkie informacje, które będą zbierane od rolników, podlegają ścisłej ochronie statystycznej. Żadna ankieta nie trafi w niepowołane ręce, ponadto informacje podane przez rolników posłużą tylko do opracowania danych zbiorczych, które będą potem publikowane, a dane jednostkowe zostaną zniszczone. Rolnicy powinni też pamiętać, że mają ustawowy obowiązek udzielenia pełnych informacji na temat stanu swojego gospodarstwa, żądanych w ankiecie spisowej.

Powszechny Spis Rolny pokaże nam rzeczywisty obraz polskiej wsi, który na pewno będzie się różnił od tego zarejestrowanego w 2002 roku.

Wtedy ogólna powierzchnia gruntów użytkowanych przez gospodarstwa rolne wynosiła prawie 19,5 mln hektarów, z czego 16,9 mln stanowiły użytki rolne. Liczba gospodarstw przekraczała zaś 2,9 mln, w tym gospodarstw o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 hektara było nieco ponad 2 miliony. Można oczekiwać, że akurat liczba gospodarstw spadnie, choćby z tej racji, że co roku rośnie powierzchnia średniego gospodarstwa. Już tamten spis pokazał stopniowy wzrost udziału gospodarstw o powierzchni użytków rolnych ponad 20 hektarów. Jeśli zaś chodzi o strukturę demograficzną, to tak jak w całym społeczeństwie możemy oczekiwać spadku liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym (dzieci i młodzież przed 18. rokiem życia). Można też się spodziewać, że poprawią się dane dotyczące wykształcenia rolników i członków ich rodzin czy też poziomu dochodów osób pracujących na roli, jak też wskaźniki określające poziom rozwoju infrastruktury technicznej na wsi.